Over
Goed bestuur: waarover gaat het?
Dag in dag uit werken bestuurders, medewerkers en leden van social-profitorganisaties aan het realiseren van maatschappelijke meerwaarde. Hun kracht schuilt onder meer in hun aanwezigheid op verschillende terreinen van het maatschappelijk leven, de diversiteit van hun opdrachten en aanpak, en de specifieke manier waarop zij zich inzetten. Vanzelfsprekend speelt ook het thema bestuur daarin een belangrijke rol.
Professionalisme, leiderschap en governance zijn al lang geen taboe-onderwerpen meer in de social-profitsector. Toch blijft het binnen het bestuur van een organisatie soms moeilijk om hierover het gesprek aan te gaan. En wie werk wil maken van goed bestuur, weet niet altijd hoe eraan te beginnen. Deze tool helpt social-profitorganisaties om de kwaliteit van hun werking op een concrete manier te evalueren.
Goed bestuur is een complex begrip. Het gaat over actoren, processen, competenties en resultaten. In de social-profitsector wordt de kwaliteit van resultaten meestal uitgedrukt in termen van maatschappelijke impact. Het meten en evalueren van die impact is op zich al een uitdaging. Bovendien verschilt de gewenste impact vaak per sector en zelfs per organisatie. Daarom gaan we daar in deze tool niet verder op in.
Wat wel op een meer algemene manier kan worden beoordeeld, zijn de aanwezige competenties, de kwaliteit van processen en de interactie tussen de betrokken actoren. Net die aspecten van goed bestuur staan centraal in dit zelfevaluatie-instrument.
De tool bekijkt onder meer de interne structuren en procedures, de besluitvorming binnen de raad van bestuur en het management, en de betrokkenheid van stakeholders. Daarnaast wordt nagegaan hoe de organisatie omgaat met strategische en tactische planning en of er een beleid bestaat dat leren op organisatieniveau stimuleert. Ook belangrijke thema’s zoals autonomie van de organisatie, diversiteit in het bestuur en ondernemerschap komen aan bod. Tot slot wordt geëvalueerd of de nodige sleutelcompetenties aanwezig zijn binnen het bestuur.
Hoe kwam deze tool tot stand?
In 2010 ontwikkelde dr. Jurgen Willems (VUB – Faculty of Economic and Social Sciences & Solvay Business School) een eerste versie van dit zelfevaluatie-instrument.
In 2013 werd de tool gebruikt om het niveau van goed bestuur te meten bij de leden van ngo-federatie / ACODEV, de federaties van ngo’s actief in ontwikkelingssamenwerking. In 2015 stelden deze federaties de tool voor aan de Koning Boudewijnstichting, met de bedoeling hem toegankelijk te maken voor alle social-profitsectoren.
In samenwerking met Verso en Unipso werd het instrument vervolgens verder verfijnd en aangepast aan de context van de social-profitsector. Verso en Unipso zijn de intersectorale werkgeversorganisaties voor de social profit in respectievelijk Vlaanderen en Wallonië.
In 2026 werd de tool, met de hulp van dr. Willems en op basis van input vanuit het werkveld, volledig herdacht en opnieuw ter beschikking gesteld van de social-profitsectoren.
Met de zelfevaluatietool www.goedbestuur.be wil de Koning Boudewijnstichting de social-profitsector versterken naast andere (financiële) ondersteuningen die ze aanbiedt aan organisaties via haar projectoproepen, studiedagen, publicaties, rapporten, enz.
De Koning Boudewijnstichting lanceerde - eveneens in samenwerking met Verso en Unipso - een gids met richtlijnen voor het besturen van een social-profitorganisatie. Deze gids werd ook in 2025 geüpdatet met de hulp van Impact Advocaten.
Verder ontwikkelde de Koning Boudewijnstichting www.because.eu, hét platform dat alle goede doelen in België gratis verzamelt. Zo vergroot het de zichtbaarheid van uw organisatie bij donateurs en vrijwilligers en zet u uw projecten concreet in de kijker.
Bent u op zoek naar een (nieuwe) bestuurder dan kan www.boardcompanions.org u misschien helpen bij het vinden van het geschikte profiel.
Voor meer achtergrondliteratuur:
In het volgende boek, worden tips en aanbevelingen gegeven hoe managers en bestuurders aan de slag kunnen met datarapporten op basis van surveydata: